| Foz do Anllóns |
Lugar de importancia comunitaria
O río Anllóns nace nos montes de Xalo e desemboca na ría de Corme. Decorre polos concellos de Cabana de Bergantiños, Ponteceso, Coristanco e Carballo. Se fosemos capaces de ir en silencio, poderíamos observar martiños peixeiros, papuxas montesas, lavancos reais, azores, morcegos, lontras, lagartos das silvas, vacalouras...
|
 |
|
O Anllóns forma, na súa desembocadura, un espazo denominado Ensenada de Ínsua cun grande valor paisaxístico e ecolóxico, que da forma, como podemos observar na foto, á ría de Corme e Laxe.
A ría ábrese cara o mar en dirección noroeste e está constituída principalmente por materiais graníticos, presentando no seu fondo o que se coñece como esteiro e que está formado por extensos areais intermareais e algunhas marismas.
Á dereita da desembocadura, érguese o curioso Monte Branco que destaca por presentar as ladeiras cubertas da area que sube por mor dos fortes ventos, constituíndo un ecosistema típico de zonas dunícolas.
A illa Cagallóns, a marisma e a "frecha de area" que cruza o esteiro albergan angulas, lampreas, reos, salmóns, troitas, ameixas... |
 |
Ponteceso: Disque o topónimo de Ponteceso débese á existencia dunha primitiva ponte sobre o río Anllóns, denominado daquela "rio cesso". A ponte actual construiuse no século XIX sobre outro que algúns escritos consideran romano.
|

Instrumento para recoller angulas. |
Praia da Hermida: Con marea baixa, permite chegar á illa da Estrela. Accédese pola estrada que leva a Gondomil e á "Pedra da Serpe" asociada a cultos precristianos.
A Illa da Estrela: no seu cumio aínda se poden observar os restos dunha vella ermita adicada á Virxe da Estrela, derrubada e saqueada en época medieval. Tamén falan da existencia nela dun castro e dous cromlechs.
|
 |
Praia de Balarés: Segundo conta a tradición, nela embarcábase clandestinamente ilemita e wolframio durante a Segunda Guerra Mundial. |
Corme: O nome de Corme aparece por primeira vez en 1105 nun documento do Mosteiro de Caaveiro.
Visita a web da AA VV de Corme
Visita o blog o actor e percebeiro cormelán, Suso Lista. |
Ponta Roncudo: as cruces que coroan as rochas evocan a traxedia dos percebeiros que, neste recuncho, onde o balbordo do océano é enxordecedor, capturan os mellores exemplares da Costa da Morte.
Artigo de La Voz, sobre unha fabulosa captura de percebes nesta zona |
 |
| PERSOEIROS LOCAIS |
FONTE: La Voz de Galicia (16.05.2002)
"Año 1875. Día 16 de marzo. La fragata Sonora, como el desierto, antes llamada Felicidad, llega al paralelo 58º Norte, a lo que hoy es el sur de Alaska. Había partido de San Blas, en California. Lleva 16 tripulantes. Uno de ellos es Francisco Antonio Mourelle y de la Rúa, primer piloto. Había nacido en Corme (Ponteceso) 25 años antes y estaba a punto de bordar su nombre y el de su pueblo en las letras doradas de la conquista del Oeste. Aunque las suyas apenas relucieron en exceso. Mourelle, el almirante Mourelle, como se le ha dado en llamar, nunca tuvo mucha suerte. Desde luego, tuvo mucha menos que su paisano lejano Andrés Castro. Acaso podría decirse que la mayor suerte que tuvo fue nacer en Corme, tierra de marinos bravos que imprime el carácter necesario para que el océano te respete. Y no tuvo suerte porque, siendo prácticamente el primero, toda la gloria de la Historia se la ha llevado el británico James Cook, hoy venerado en calles y plazas de Anchorage, la principal ciudad. Nadie recuerda hoy en Alaska al marino de Corme, el que a los 13 años se marchó a estudiar a la Academia de Pilotos de Ferrol porque no podía hacerlo en la Real Compañía de Guardias Marinas de San Fernando. Ni tenía dinero para pagarlo ni tenía «probada hidalguía», como explica Arsenio Rey Tejerina, descendiente de leoneses, entusiasta profesor de Lenguas Romances en la Universidad de Anchorage y que ha dedicado parte de su tiempo a rescatar la presencia española y gallega en la tierra de los alces o los caribús. |
|
Impronta toponímica
Es extraño que no se recuerde a Mourelle cuando dejó su impronta toponímica en, al menos, 30 lugares de este gran país. Sobre todo, en las islas del Príncipe de Gales, las terceras en superficie de Estados Unidos, en las que puso nombre a todo salvo a las propias islas, porque su expedición no se percató de la condición de insularidad. En los buenos mapas de los malos (por su deficiente transcripción) geógrafos americanos aún pueden verse las Maurelle Islands, o las Crowned (coronadas) Islands, que él había bautizado antes como Galician Islands. En Alaska está Port Estrella en honor a la islita de su Corme natal y tantos lugares que gacen referencia a una infancia cincelada a base de sueños de explorador y vivencias en el litoral de la Costa da Morte, que aún no se llamaba así. La mala suerte y las carencias materiales de Mourelle o las enfermedades de la tripulación, cuyo reflejo y efectos aún hoy pueden leerse en sus diarios gracias a la labor compiladora de Rey Tejerina o de Amancio Landín Carrasco, padrez del ex-conselleiro de Pesca, y autor de un magnífico libro sobre sus gestas, le impidió proseguir rumbo hacia el norte, placer reservado a Cook. Tuvo que esperar hasta el mes de mayo del año 1779 para iniciar su segundo viaje, ya como alférez de fragata a bordo de la Favorita y pudo llegar al paralelo 61, hasta las puertas de la gran bahía en la que se asienta Anchorage (en inglés, fondeadero) y, por el oeste, hasta la isla de Kodiak, habitadas por los míticos osos grizzly. Aunque el primer barco español que llegó a Alaska fue el Santiago, justo un año antes de que lo hiciera Mourelle, comandado por Juan Pérez .[...]" Fonte: La Voz de Galicia.
|
"Pondal foi o primeiro en estremecerse ó sentir vibrar a terra galega baixo os seus pés" Otero Pedraio.
"Eduardo María González-Pondal Abente, unha das máximas figuras, xunto con Rosalía de Castro e Curros Enríquez, do noso Primeiro Renacemento literario, naceu en 1835 na Ponteceso, comarca de Bergantiños. De orixe fidalga, Eduardo estudou gramática latina da man dun parente crego. En 1848 instalouse en Santiago para cursar o Bacharelato en Filosofía e, a seguir, a carreira de Medicina. No compostelán Liceo de la Juventud coñecerá a Rosalía, Murguía e Rodríguez Seoane, con quen partillará inquedanzas culturais. No transcurso do Banquete de Conxo (1856), un encontro confraternizador entre artesáns e estudantes, Pondal daríase a coñecer coa lectura dun poema en español titulado "Brindis".
Tras licenciarse en Medicina en 1860, Pondal estableceuse en Ferrol como médico da Armada Española. Neste ano saiu á luz no Álbum de la Caridad "A campana de Anllóns", o seu primeiro poema en galego. Un ano máis tarde preparou oposicións en Madrid para ingresar no corpo de Sanidade Militar, mais, tras conseguir un posto en Asturias, deixou a praza e abandonou de maneira definitiva a profesión médica. Desde entón dedicouse por completo ao cultivo da poesía. Instalado desde entón na súa vila natal e na Coruña, Pondal contactou co hipotético pasado celta da Galiza na tertulia da Libraría Carré, alcumada "Cova Céltica", e accedeu a través de Murguía aos poemas ossiánicos de James Macpherson. Pondal asumirá entón o papel de "bardo" da nación galega, exercendo como guía e intérprete da rota a seguir. |

EDUARDO MARÍA GONZÁLEZ-PONDAL ABENTE
Poeta oficial do movemento rexionalista, autor de Queixumes dos pinos, no que se recolle un poema "Os pinos", cuxas catro primeiras estrofas, musicadas por Pascual Veiga se adoptan como letra do hino galego. |
No ano 1877 saíu do prelo Rumores de los pinos , un conxunto de vinte e un poemas en galego e español que servirá de base a Queixumes dos pinos (1886). Esta obra recupera da versión bilingüe as composicións en galego, inclúe aínda algúns dos poemas en español agora traducidos e coñecerá diversas ampliacións nas edicións seguintes. "Os pinos", xurdido das sucesivas reelaboracións de Rumores de los pinos, conformará o himno galego, con música de Pascual Veiga.
Pondal, poeta oficial do movemento rexionalista, encamiñará a súa obra á recuperación da lingua e da cultura galegas e á decidida defensa da liberdade do noso pobo. A súa escrita, fundamentalmente épica, irá en procura de mitos autóctonos que chamen á colectividade galega para comprometela co seu futuro. O bergantiñán vai cantar as xestas dos heroicos celtas galegos. Mais Pondal é tamén un excelente cultivador da poesía lírica, recreando unha paisaxe agreste inspirada nas terras de Bergantiños. Xunto coa natureza, a muller configurarase como unha das chaves da súa produción lírica. No plano lingüístico, Pondal procurou a dignificación do idioma fuxindo do estilo populista da época e incorporando diversos cultismos aristocratizantes no léxico e na sintaxe. O trazo máis acusado da súa personalidade literaria foi, sen dúbida, a clara consciencia da dimensión artística da súa obra que o levou a revisar constantemente as súas creacións, mesmo as xa publicadas. Neste sentido, non resulta estraño que de Os Eoas , un extenso poema épico baseado na descuberta do continente americano, o autor só publicase un primeiro esbozo en 1858.
Eduardo Pondal falece no hotel La Luguesa da Coruña no ano 1917 e repousa desde entón no cemiterio de San Amaro". Fonte: Biblioteca Virtual Galega. |

A casa natal de Pondal, en Ponteceso. |
Para saber máis:
- Baldomero Cores Trasmonte, Los Símbolos Gallegos , Santiago de Compostela, 1986
- Manuel Ferreiro, De Breogán aos Pinos. O texto do Himno Galego , Santiago de Compostela, 1996
- Xosé Filgueira Valverde, O Himno Galego. Da "Marcha do Reino de Galicia" a "Os Pinos" , Pontevedra, 1991
- Fernando López Acuña, Pascual Veiga Iglesias , Gran Enciclopedia Gallega, vol 30
|
|
|