¿Cómo chegar ao campamento romano?. Dende Ourense, seguir a N-540 que leva á fronteira de A Madalena, pasando por Bande. Ó chegarmos a Bande e en dirección a Portugal, seguimos pola N-540 até chegar ó pobo de Porto Quintela , unha vez aqui cóllese unha desviación á esquerda por una estrada estreitiña que baixa cara o campamento. Ó chegar abaixo, imos á esquerda por un camiño de terra onde podemos visitar o centro de interpretación e, uns metros máis adiante o xacemento romano.

Se vimos dende Portugal, pasaremos a fronteira da Madalena, a de Portela d'Home ou a da Meixueira. Se entramos por A Madalena seguiremos pola N-540 até chegar ó pobo de Porto Quintela e no lugar indicado (cómpre ir á expreita, porque non está moi ben sinalizado) desviámonos á dereita.

OS QUERQUENNI, que ocupaban a zona de Bande, compoñían unha das 23 tribos que Plinio cita sa súa Naturalis Historia , III, 28, como pertencentes ó convento bracarense.

O Conventus Bracarensis era un convento xurídico do noroeste peninsular. Os conventos xurídidos eran circunscripcións romanas de tipo non só xudicial senón tamén administrativo que alcanzaron unha entidade tal que perdurou en institucións posteriores como as divisións eclesiásticas.

Nesta foto feita no museo arqueolóxico de Chaves (Portugal) podemos ver un miliario que contén parte dos nomes de tribus do conventus bracarensis . Na última liña pódese ler: QVARQVERNII.

E na segunda liña empezando por arriba, unha referencia á Legio VII Gémina, da que posiblemente se ubicou no campamento que visitaremos hoxe, unha cohorte que uns autores cifran en 500 homes e outros en 800 (LEG VII GEMINA).

Castro da Croa , um dos asentamentamentos que ocupaba a tribo dos Querquenni. Xa dende 1938 se constata a catalogación deste castro, xunto cos próximos de Xulleira e Rubiás.

O Profesor Antonio Rodríguez Colmenero, arqueólogo e director do grupo Larouco, que leva anos investigando sobre o depósito, descrébeo así: “hai un campamento militar romano e unha mansión viaria, con baños termais e unha pequena cidade ó carón”. A mansión viaria, é dicir, a pousada oficial da época para viaxeiros e cambio de cabalgaduras, e a poboación que xurdíu ó seu redor sobreviviron ata época medieval.

O campamento está pouco alterado e ocupa unha superficie de 2,5 hectáreas (máis de tres campos de fútbol).

A mansión viaria de Aquis Querquennis era de luxo: contaba con instalacións termais para o lecer dos soldados e viaxeiros.

A cultura gastronómica romana

Os romanos facían tres comidas ó día:

•  Almorzo (Ietaculum): pan untado con allo e sal.

•  Xantar : sobras da cea frías ou requentadas.

•  Cea : comezaba sobre as catro ou cinco da tarde e, nas familias nobres, prolongábase durante horas. Nos primeiros tempos da República a cea consistía no pulmentum, papas de fariña triga. Só nos días festivos se comía carne dos animais ofrecidos ós deuses. A partir do século II a.C. os comensais de casas maís ricas túmbanse en triclinos apoiados no brazo esquerdo para tomar entrantes a base de ovos, ensaladas, verduras, aceitonas, pescados salgados, ostras...Ós entrantes seguían dous ou tres pratos de pescados variados (salmonetes, anguías), aves (tordos, tórtolas, perdices) e carne de cordeiro, cabrito, porco ou xabarín. O postre consistía en froitos secos e repostería variada. Tras o postre viña a sobremesa con bebida en abundancia.

O pan, viño, mel, garum e o sal eran fundamentais na elaboración dos pratos. Coñecían a levadura (fermentum). O mel reemprazaba ó azucre, daquela descoñecido.

Ás mulleres prohibíaselle beber viño , só podían tomar un viño de pasas. O viño servíase mesturado con auga quente ou fría, e tamén con mel (mulsum). Eran excelentes aperitivos o viño de axenxo, de rosas e de violetas.

A cervexa , que se tomaba quente, era a bebida dos pobres.

Capítulo aparte merecía o chamado garum ou liquamen, líquido que se obtiña prensando en barrís, carne de pescados azuis (salmón, anguía, sardiña, xarda, chincho, etc.) con sal. A isto engadíanlle, segundo Gargilio Marcial, fiúncho, ruda, menta, albafaca... O garo séguese usando moito hoxendía na comida vietnamita e pódese mercar embotellado en calquera tenda de productos alimenticios orientais. En Roma usábase para condimentar e aliñar calquera comida, para enriquece-le sabor.

Fonte: L´alimentation et la cuisine à Rome. Jean André .

RECEITAS DE COCIÑA ROMANA

Fonte: “Tratado de cociña” de Apicio

ENTRADA DE CABAZA

Colocar nun prato cabaza cocida e escoada. Botar nun morteiro pementa, comino, un pouco de ruda. Trabállase con vinagre e engádeselle un pouco de refrito para darlle cor. Verque-lo prebe nunha salseira. Cando ferva dúas e tres veces, retírase e espolvoréase con pementa.

CREMA DE CEBADA

Tritúrase ó lavala a cebada que se puxo en remollo a véspera e ponse a lume vivo. Cando ferva, engádeselle unha boa cantidade de aceite, un pouco de eneldo, unha cebola, axedrea e ponse a cocer todo para obter unha crema. Bótaselle cilantro verde e sal fino e ó mesmo tempo ponse a ferver. Retíranse os grumos, pásase pola peneira e vértese nunha cazola. Móese pementa, aligustre, un pouco de poleo seco, comino e rocíase con mel. Ponse a ferver todo a lume lento.

DÓCES CASEIROS

Rechear dátiles con noces ou piñóns ou pementa moída. Sálanse por fóra, frítense en mel cocido e sírvense.